Carlos van Tongeren en Pedro G. Romero & Ismael de la Rosa en Yerai Cortés

Flamenco in de 21ste eeuw

07 feb 2023
07 feb 2023

Nieuwe perspectieven op traditie en identiteit

20.00 lezing + debat Carlos van Tongeren, Pedro G. Romero
21.30 flamenco recital Ismael de la Rosa (zang) & Yerai Cortés (gitaar)

In de flamenco wordt vaak gesproken over het belang van de traditie en het in ere houden daarvan. Maar over wat voor traditie hebben we het dan eigenlijk? Is de betekenis van de traditie, en de manier waarop we er ons tot verhouden, voor iedereen hetzelfde?

De Flamenco Biënnale Nederland werd in 2006 opgericht om de flamenco te ontdoen van hardnekkige clichés – woeste zigeunerpassie, noppenjurken en roekeloze stierenvechters – met een programmering van eigenzinnige flamencomakers die de kunstvorm uit haar keurslijf weten te lichten. Welke nieuwe inzichten geven deze artiesten op de flamencotraditie vandaag, en de historische, culturele en politieke achtergronden daarvan? Hoe speelt de flamenco een rol in het ontwikkelen van nieuwe vormen van identiteitsbesef binnen én buiten Spanje?

Carlos van Tongeren is universitair docent Spaanstalige cultuur- en letterkunde aan de Universiteit van Manchester en flamencogitarist. Hij opent de avond met de lezing: Flamenco in de Franco-tijd: een nieuw perspectief op traditie. Vervolgens gaat hij in gesprek met de Spaanse curator, kunstenaar en schrijver Pedro G. Romero, die vertelt over La Revolución Jonda: flamencorevolutie en identiteit.

Na het debat volgt een akoestisch concert van gitarist Yeraí Cortés (vaste begeleider bij grote internationale sterren als Rocío Molina en Farruquito) en het jonge zangtalent Ismael de la Rosa ‘El Bola’. Deze twee jonge veelbelovende flamenco-artiesten namen samen het album Flamenco Directo op en maken nu hun debut in Nederland. Ze brengen de soul van de oude zigeunergezangen: gloedvolle, verfrissende interpretaties van het klassieke flamencorepertoire. Zij maken de rauwe flamencokunst van deze tijd: jong én tijdloos.

De avond maakt deel uit van een tweedaags programma dat historische en hedendaagse ontwikkelingen in de flamenco onder de loep neemt, in het kader van de IX Flamenco Biënnale Nederland. Op 8 februari gaat in het Ketelhuis de film Siete Jereles in Europese première in aanwezigheid van coregisseur Pedro G. Romero. Hij maakte met Gonzalo García Pelayo een filmisch essay over de flamencoscene in het Zuid-Spaanse Jerez de la Frontera.

Flamenco in de Franco-tijd: een nieuw perspectief op traditie

In de openingslezing biedt Carlos van Tongeren een nieuw perspectief op de ‘traditionele’ flamenco door te onderzoeken hoe deze muziekstijl zich ontwikkelde tijdens het bijna vier decennia durende regime van dictator Francisco Franco (1939-1975), een periode die nog altijd zorgt voor politieke strijd en verdeeldheid in het hedendaagse Spanje. Drie thema’s zullen centraal staan: het ‘uitvinden’ van het folkloristische ‘España de la pandereta’ (Spanje van de tamboerijn) onder Franco; de invloeden van Franco’s regime op het gedachtegoed van de invloedrijke flamencozanger en ideoloog Antonio Mairena; en pogingen van jonge flamencoartiesten om de traditie opnieuw uit te vinden voor de huidige tijd —en daarmee bij te dragen aan de ontwikkeling van nieuwe tradities.

Carlos van Tongeren is universitair docent Spaanstalige cultuur- en letterkunde aan de Universiteit van Manchester en flamencogitarist. Zijn huidige onderzoek gaat over de herinnering van de Franco-tijd in de Spaanstalige cultuur, met name in de flamenco. In dit kader bereidt hij publicaties voor over het begrip van ‘erfgoed’ in de moderne flamencogitaar, en over de herinnering aan de Franco-tijd in de flamencocultuur sinds Spanjes overgangsfase van dictatuur naar democratie. Hij woonde jarenlang in Spanje en studeerde flamencogitaar bij beroemde gitaristen als Manolo Sanlúcar, Niño de Pura en Manolo Franco. Zijn eerste soloalbum als flamencogitarist, Moradas, komt uit in het voorjaar van 2023.

Pedro G. Romero (Aracena, 1964) is een Spaanse curator, multidisciplinaire kunstenaar en schrijver. In zijn jonge jaren nam hij al deel aan groepsexposities over Spaanse conceptuele kunst, zoals Antes y después del entusiasmo (Amsterdam, 1989). Hij participeerde in de Documenta14 Athene/Kassel 2017 en is oprichter van (pie.flamenco), een onafhankelijk digitaal platform voor hedendaagse flamencostudies, met een eigen expositieruimte in Sevilla. Romero is daarnaast verbonden aan het PRPC (Plataforma de Reflexión de Políticas Culturales) in Sevilla. Hij is artist in residence van de Academie van Spanje in Rome. De collectie “Flamenco y cultura popular”, bij uitgeverij Athenaica, wordt door hem vormgegeven.

Zijn onderzoek naar flamenco als moderne volkskunst en inspiratiebron voor de avant-garde in Parijs - met Picasso als grote bemiddelaar ¬– culmineerde in de tentoonstelling La noche española (2007) die hij met Patricia Molins samenstelde voor het Museo Nacional Centro Reina Sofia in Madrid en Petit Palais, Parijs. In 2021-2022 wijdde het Reina Sofía in Madrid onder de titel Máquinas de trovar. Een overzichtstentoonstelling aan zijn uiterst veelzijdig oeuvre.
Romero, ook wel bekend als ‘Pedrogé’ door zijn rol als ‘intellectuele guru van de flamenco’, is sinds 1998 als artistiek adviseur – ‘aparato’ zoals hij het zelf noemt – verbonden aan het gezelschap van flamencovernieuwer, danser en choreograaf Israel Galván. Een rol die hij ook vervult bij andere vrijzinnige flamencogeesten als Rocío Márquez, Niño de Elche en zigeunerzanger pur sang Tomás de Perrate. Met de beroemde flamencopopster Rosalía werkte hij samen voor ze de wereld veroverde in een voorstelling over de schilder Julio Romero de Torres.

Ismael de la Rosa "El Bola" werd in 1995 in Sevilla geboren in ‘Los Fernández’ een van de zigeunerfamilies uit de wijk Triana die de flamenco vanaf de 20ste eeuw een stempel gaven. Aan de hand van zijn oom Curro Fernández, de patriarch van de familie, stapte hij op zijn achtste de professionele flamencowereld in. Zo jong al hij was zong hij voor grote dansers als Maria Pagés. Vandaag de dag is Ismael de la Rosa ‘Bolita’, zoals hij liefkozend genoemd wordt, een van de meest gevraagde zangers. Dansers als Farruquito, Olga Pericet, María Moreno, Marco Flores en Alfonso Losa dragen hem op handen. In 2021 stal hij op ons festival de show tijdens de tournee van de Flamenco Biënnale creatie Flamenco Criollo. In 2023 is hij te horen bij Farruquito en bij Alfonso Losa, op de slotvoorstelling van dit festival.

Yerai Cortés (Alicante, 1995) kreeg van zijn vader op jonge leeftijd een gitaar in de handen geduwd. Sindsdien liet hij hem niet meer los. Hij deelde al vroeg het podium met grote artiesten als zangers Rancapino, El Guadiana, Pitingo, saxofonist Jorge Pardo en bassist Richard Bona, die een grote inspiratiebron voor hem was. Hij is een van de vaste begeleiders van de legendarische danser Farruquito. Met de populaire zanger C. Tangana toert hij langs grote poparena’s over de hele wereld. Zijn doorbraak kwam na zijn samenwerking met de Madonna van de hedendaagse flamenco, Rocío Molina, in Al Fondo Riela (opening Flamenco Biënnale 2021), waarin hij de vrouwelijke pionier van de flamencodans uitdaagt met zijn speelse ritmiek en uitgestelde noten - stiltes boordevol muziek. Op de afgelopen flamencobiënnale van Sevilla 2022 was hij de grote ontdekking.

Ismael de La Rosa y Yerai Cortés - Flamenco Directo

Yerai Cortés La Bienal de Flamenco de Sevilla

Carlos van Tongeren en Pedro G. Romero & Ismael de la Rosa en Yerai Cortés

Flamenco in de 21ste eeuw

Duur
120 minuten

Donatie toevoegen
Carlos van Tongeren en Pedro G. Romero & Ismael de la Rosa en Yerai Cortés
Flamenco in de 21ste eeuw
Stream07 FEB. 2023
Your Details
Payment
Heb je al een ticket? Log hier in
Carlos van Tongeren en Pedro G. Romero & Ismael de la Rosa en Yerai Cortés
Flamenco in de 21ste eeuw
Stream07 FEB. 2023

Steun Ons

Flamenco op het scherpst van de snede. Ritmes die roeren, raken, dát is de Flamenco Biënnale Nederland. Steun ons met een gift, eenmalig of periodiek en maak ons avontuurlijke festivalprogramma mede mogelijk.

Doe een gift of bekijk de reportage
Ik ben al geabonneerd